Przewodniki / Oświadczenie o pochodzeniu (TCA) · Aktualizacja: 30 września 2026

Oświadczenie o pochodzeniu w handlu UE–UK: REX, EORI i wiedza importera

Zerowe cło między UE a Wielką Brytanią nie jest automatyczne. Wyjaśniamy, kiedy towar ma preferencyjne pochodzenie, kto i na jakim dokumencie je deklaruje oraz jakie błędy najczęściej kończą się zapłatą pełnego cła.

Po co w ogóle oświadczenie o pochodzeniu

Umowa o handlu i współpracy między UE a Wielką Brytanią (TCA) pozwala na import towarów bez cła lub z obniżoną stawką, ale tylko wtedy, gdy towar ma preferencyjne pochodzenie z UE albo z UK. Sam fakt, że paczka wyjechała z Polski czy z Anglii, niczego nie przesądza. Liczy się to, gdzie towar został całkowicie uzyskany albo w wystarczającym stopniu przetworzony, i czy importer potrafi to wykazać w momencie odprawy.

Według wytycznych GOV.UK są dwie drogi udowodnienia pochodzenia w handlu UK–UE: oświadczenie o pochodzeniu sporządzone przez eksportera albo tak zwana wiedza importera. Nie ma tu świadectwa przewozowego EUR.1 wystawianego przez urząd celny — w relacji UE–UK pochodzenie potwierdza się samodzielnie, a nie certyfikatem.

Kiedy towar ma preferencyjne pochodzenie

Towar może być całkowicie uzyskany w danym kraju (na przykład surowce wydobyte z jego ziemi) albo wyprodukowany z materiałów z innych krajów, pod warunkiem że przeszedł wystarczające przetworzenie zgodnie z regułami dla danego kodu towaru. GOV.UK zaznacza, że proste czynności o niewielkim znaczeniu — tzw. niewystarczające przetworzenie — nie nadają pochodzenia. Przepakowanie, zmiana etykiety czy podział partii to zwykle za mało.

• Towar może być przewożony lub składowany w państwie trzecim, o ile przez cały czas pozostaje pod dozorem celnym.
• Towar pochodzący musi być tym samym towarem, który opuścił kraj wywozu — nie może być po drodze zmieniany.
• Jeśli producent używa materiałów pochodzących i niepochodzących, musi prowadzić ewidencję, która pozwala to rozdzielić (fizycznie lub, w określonych warunkach, księgowo).

Kto składa oświadczenie i gdzie

Oświadczenie o pochodzeniu sporządza eksporter — bez udziału urzędu. Zgodnie z GOV.UK eksporter umieszcza przepisany tekst oświadczenia na fakturze albo na innym dokumencie handlowym, który opisuje produkt pochodzący na tyle dokładnie, by dało się go zidentyfikować. W praktyce najczęściej jest to faktura handlowa dołączona do przesyłki i przekazana agencji celnej, która przygotowuje zgłoszenie celne w kraju przywozu.

Numer REX po stronie unijnego eksportera

Eksporter z UE identyfikuje się w oświadczeniu numerem REX, czyli numerem zarejestrowanego eksportera. Według Komisji Europejskiej system REX opiera się na zasadzie samocertyfikacji: eksporter rejestruje się u właściwego organu krajowego (w UE przez REX Trader Portal), otrzymuje numer i dopiero wtedy może sporządzać oświadczenia o pochodzeniu w ramach umów, które z REX korzystają — Komisja wymienia wśród nich umowę UE–UK. GOV.UK podaje, że numer REX jest wymagany, gdy wartość przesyłki przekracza 6000 EUR.

Numer EORI po stronie brytyjskiego eksportera

Eksporter z Wielkiej Brytanii nie używa REX — w oświadczeniu podaje swój numer EORI (po angielsku). GOV.UK wskazuje, że jeśli go nie ma, może w polu miejsca i daty podać pełny adres.

Jak długo oświadczenie jest ważne

GOV.UK podaje też, że wniosek o preferencję można złożyć w ciągu 3 lat od daty przywozu, jeśli importer ma ważny dowód pochodzenia. To ważne, gdy przy odprawie zapłacono pełne cło, bo dokumentów nie było pod ręką.

Wiedza importera jako alternatywa

Druga droga to wiedza importera: importer sam deklaruje preferencyjne pochodzenie na podstawie informacji i dokumentów, które posiada, zamiast opierać się na oświadczeniu eksportera. To wygodne, gdy importer dobrze zna łańcuch produkcji, ale oznacza, że to on musi mieć pod ręką dowody, gdy organ celny zapyta. Jeśli takiej dokumentacji nie da się zebrać, bezpieczniej poprosić dostawcę o oświadczenie na fakturze.

Deklaracja dostawcy

Eksporter często nie produkuje wszystkiego sam. Gdy kupuje materiały lub półprodukty, potrzebuje od swoich dostawców deklaracji dostawcy, która dokumentuje status pochodzenia dostarczonych towarów. GOV.UK wskazuje, że są one potrzebne m.in. wtedy, gdy materiały niepochodzące nie spełniają wymogu zmiany pozycji taryfowej lub przekraczają limity wartości, albo gdy obróbka była minimalna i eksporter korzysta z kumulacji. Bez tych deklaracji eksporter nie powinien podpisywać oświadczenia o pochodzeniu — jest to jego odpowiedzialność.

Praktyczna kolejność działań

Zanim poprosisz o zerowe cło, przejdź przez kilka kroków. Po pierwsze, ustal kod towaru, bo reguły pochodzenia w umowie są przypisane do konkretnych pozycji taryfowych i to od nich zależy, jakie przetworzenie wystarcza. Po drugie, sprawdź, skąd pochodzą materiały użyte do produkcji, i zbierz deklaracje dostawców tam, gdzie są potrzebne. Po trzecie, zdecyduj, czy dowodem będzie oświadczenie eksportera, czy wiedza importera — i uzgodnij to z kontrahentem przed wysyłką, a nie w dniu odprawy.

Po stronie polskiego eksportera oznacza to przede wszystkim posiadanie numeru REX, jeśli wartości przesyłek przekraczają próg, oraz dopisywanie oświadczenia do faktury. Po stronie brytyjskiego dostawcy — podanie numeru EORI w oświadczeniu. Importer z kolei powinien przechowywać otrzymane dokumenty, bo organ celny może poprosić o nie także po zwolnieniu towaru. Jeśli któregoś elementu brakuje, uczciwiej jest zapłacić cło według zwykłej stawki i ubiegać się o zwrot w terminie, niż deklarować preferencję bez podstaw.

Najczęstsze błędy

• Utożsamianie kraju wysyłki z krajem pochodzenia — magazyn w UK lub w UE to jeszcze nie produkcja.
• Oczekiwanie świadectwa EUR.1 — w handlu UE–UK nie jest ono stosowane.
• Brak numeru REX u unijnego eksportera przy przesyłce powyżej progu podanego przez GOV.UK.
• Oświadczenie na dokumencie, który nie opisuje towaru na tyle, by go zidentyfikować.
• Użycie oświadczenia po upływie jego ważności.
• Podpisanie oświadczenia bez deklaracji dostawców i bez ewidencji materiałów.

Jeśli chcesz zobaczyć wzór tekstu i omówienie rejestracji w Polsce, przeczytaj, jak działa system REX i oświadczenie o pochodzeniu. Pamiętaj, że preferencja dotyczy cła — VAT przy imporcie (20% w UK, 23% w Polsce jako stawka podstawowa) pozostaje należny niezależnie od pochodzenia.

Powiązane przewodniki

• Import odzieży z Wielkiej Brytanii do Polski: klasyfikacja, pochodzenie, cło i VAT

• Towar z Chin kupiony w UK: dlaczego nie ma cła 0% z TCA

• Przedstawicielstwo bezpośrednie a pośrednie: kto odpowiada za cło

Źródła

• Claiming preferential rates of duty between the UK and EU (GOV.UK)
• Check your goods meet the rules of origin (GOV.UK)
• REX – Registered Exporter system (Komisja Europejska, europa.eu)

Informacje ogólne, nie porada prawna, podatkowa ani celna. Przepisy się zmieniają — przed wysyłką sprawdź aktualne wymagania w źródłach urzędowych lub u agencji celnej.