Przewodniki / Towary podwójnego zastosowania · Aktualizacja: 30 września 2026

Towary podwójnego zastosowania: licencja eksportowa UK i UE

Elektronika, oprogramowanie czy czujniki mogą wymagać licencji eksportowej – zarówno przy wysyłce z Wielkiej Brytanii do Polski, jak i w drugą stronę. Wyjaśniamy, kto wydaje zezwolenie i jak sprawdzić, czy Twój towar jest kontrolowany.

Ten przewodnik jest też dostępny po angielsku.

Czym są towary podwójnego zastosowania

Towary podwójnego zastosowania (ang. dual-use items) to produkty, oprogramowanie i technologie, które mogą służyć zarówno celom cywilnym, jak i wojskowym. Według brytyjskiego rządu pojęcie to obejmuje także towary o niewybuchowym zastosowaniu, które w jakikolwiek sposób pomagają w produkcji broni jądrowej lub innych jądrowych urządzeń wybuchowych. W praktyce dotyczy to nie tylko „sprzętu specjalistycznego”: kontrolą mogą być objęte np. określone komponenty elektroniczne, sprzęt telekomunikacyjny, oprogramowanie z funkcjami bezpieczeństwa informacji, czujniki czy lasery.

Kluczowa sprawa dla firm handlujących między Wielką Brytanią a Polską: od 31 grudnia 2020 r. zmieniły się wymogi licencyjne przy wywozie niektórych towarów z Wielkiej Brytanii do UE. Handel UK–UE przestał być obrotem wewnątrz jednego systemu, więc licencję trzeba rozważać w obu kierunkach.

Jak zbudowana jest lista kontrolna

Zarówno w UK, jak i w UE towary podwójnego zastosowania są pogrupowane w dziesięć kategorii:

Każda kategoria dzieli się dalej na grupy od A do E: A – systemy, urządzenia i komponenty; B – sprzęt do testowania, kontroli i produkcji; C – materiały; D – oprogramowanie; E – technologia. Warto pamiętać, że kontrolą objęte jest także oprogramowanie i technologia, a nie tylko fizyczny towar na palecie.

Wywóz z Wielkiej Brytanii do Polski

W Wielkiej Brytanii (Anglia, Szkocja, Walia) listę towarów określa zasymilowane rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009, czyli dawne prawo unijne przeniesione do prawa brytyjskiego. Licencja jest potrzebna na wywóz kontrolowanych towarów podwójnego zastosowania z Wielkiej Brytanii – także do państw UE.

Dla wysyłek do UE istnieje ułatwienie: generalna licencja eksportowa OGEL (Open general export licence – export of dual-use items to EU member states) pozwala wywozić towary podwójnego zastosowania z Wielkiej Brytanii do państw członkowskich UE i na Wyspy Normandzkie. Na licencję ogólną trzeba się jednak zarejestrować i spełnić jej warunki – to nie jest automatyczne zwolnienie.

Według GOV.UK eksporter ma do wyboru m.in.:

• rejestrację do licencji ogólnej (OGL) lub jednej z zasymilowanych generalnych autoryzacji eksportowych (GEA),
• wniosek o standardową indywidualną licencję eksportową (SIEL) – od lipca 2025 r. link do wniosku prowadzi do nowej strony startowej na GOV.UK,
• wniosek o inny typ licencji.

Licencjami zajmuje się Export Control Joint Unit (ECJU) w Department for Business and Trade.

Wywóz z Polski do Wielkiej Brytanii

W UE podstawą jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821, przyjęte 20 maja 2021 r. i stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich. Unijna lista kontrolna znajduje się w jego załączniku I i jest regularnie aktualizowana. Zezwolenia wydają właściwe organy krajowe każdego państwa członkowskiego – polski eksporter występuje więc do polskiego organu, nie do urzędu brytyjskiego.

GOV.UK wprost przypomina, że wywóz towarów podwójnego zastosowania z UE do Wielkiej Brytanii wymaga zezwolenia wydanego przez państwo członkowskie UE. Aby ograniczyć obciążenia, UE dodała Wielką Brytanię do listy miejsc przeznaczenia objętych generalnym unijnym zezwoleniem eksportowym EU001. Według Komisji Europejskiej rozporządzenie przewiduje cztery rodzaje zezwoleń:

• generalne unijne zezwolenia eksportowe (EUGEA) – na wskazane kierunki, w tym Wielką Brytanię, na warunkach z załącznika II,
• krajowe generalne zezwolenia eksportowe,
• zezwolenia globalne – dla jednego eksportera, na wiele towarów i kierunków,
• zezwolenia indywidualne – dla jednego eksportera, na konkretne towary i konkretnego odbiorcę końcowego.

Szczególny przypadek: Irlandia Północna

Na mocy Windsor Framework w Irlandii Północnej nadal obowiązują unijne przepisy o kontroli eksportu, w tym rozporządzenie 2021/821. Wywóz kontrolowanych towarów z Irlandii Północnej do UE nie wymaga licencji, ale wywóz poza UE – już tak. Przemieszczanie towarów podwójnego zastosowania z Irlandii Północnej do Wielkiej Brytanii nie wymaga licencji. Więcej o specyfice tego regionu przeczytasz w przewodniku Irlandia Północna i Windsor Framework.

Jak sprawdzić, czy towar jest kontrolowany

• Porównaj specyfikację techniczną towaru, oprogramowania lub technologii z brytyjską skonsolidowaną listą towarów wojskowych i podwójnego zastosowania (UK Strategic Export Control Lists).
• Skorzystaj z narzędzi OGEL i Goods Checker na GOV.UK – pokazują, czy towar jest kontrolowany i czy można użyć licencji ogólnej.
• W razie wątpliwości złóż zapytanie do usługi doradczej w zakresie klasyfikacji (control list classification advisory service) w systemie SPIRE.
• Przy wywozie z Polski sprawdź pozycję w załączniku I do rozporządzenia 2021/821.
• Sprawdź kraj przeznaczenia i odbiorcę pod kątem sankcji i embarg.

Pamiętaj, że numer pozycji z listy kontrolnej to coś innego niż kod taryfowy. Kod CN/HS służy do naliczenia cła – jak go ustalić, wyjaśniamy w poradniku kod towaru HS i CN. Sam kod taryfowy nie rozstrzyga, czy towar wymaga licencji eksportowej.

Praktyczne wskazówki dla firm

Klasyfikację warto zrobić jeszcze przed ofertą handlową, bo od niej zależy, czy wystarczy licencja ogólna, czy potrzebne jest zezwolenie indywidualne. Poproś producenta o dane techniczne i ewentualną informację o numerze pozycji kontrolnej – to on najlepiej zna parametry, które decydują o klasyfikacji. Zachowaj dokumentację dotyczącą odbiorcy końcowego i zastosowania towaru.

GOV.UK zaleca także, by zawsze sprawdzić przepisy importowe kraju przeznaczenia – u importera lub spedytora. Szerzej o brytyjskich licencjach, sankcjach i roli ECJU pisze polskojęzyczny serwis Plutos w artykule o tym, jak działa kontrola eksportu towarów strategicznych w UK. Jeśli natomiast dopiero planujesz sprzedaż do UK, zacznij od przewodnika eksport z Polski do UK krok po kroku.

Powiązane przewodniki

• Towar z Chin kupiony w UK: dlaczego nie ma cła 0% z TCA

• Towary wymagające licencji przy imporcie do UK: broń, leki kontrolowane, CITES

• Oznakowanie UKCA czy CE: towary z Polski do Wielkiej Brytanii

Źródła

• Export controls: dual-use items, software and technology (GOV.UK)
• Exporting dual-use items (Komisja Europejska, europa.eu)

Informacje ogólne, nie porada prawna, podatkowa ani celna. Przepisy się zmieniają — przed wysyłką sprawdź aktualne wymagania w źródłach urzędowych lub u agencji celnej.