Przewodniki / Rośliny i nasiona do UK · Aktualizacja: 30 września 2026

Rośliny, sadzonki i nasiona z Polski do UK: kontrole fitosanitarne

Sadzonki, rośliny i nasiona wysyłane z Polski do Wielkiej Brytanii przechodzą kontrolę zdrowia roślin. Wyjaśniamy kategorie ryzyka, świadectwo fitosanitarne, termin zgłoszenia IPAFFS i paszport roślin według GOV.UK.

Ten przewodnik jest też dostępny po angielsku.

Rośliny, sadzonki i nasiona to jedna z tych kategorii towarów, przy których sama deklaracja celna nie wystarcza. Na granicy Wielkiej Brytanii liczy się przede wszystkim zdrowie roślin: czy przesyłka ma właściwe dokumenty, czy zawiera to, co zgłoszono, i czy jest wolna od szkodników oraz chorób. Poniżej wyjaśniamy, jak te zasady wyglądają dla komercyjnych wysyłek z Polski (i innych krajów UE) do Wielkiej Brytanii, opierając się wyłącznie na wytycznych GOV.UK.

Kogo dotyczą te zasady

Opisane tu wymogi dotyczą importu komercyjnego do Wielkiej Brytanii, czyli sytuacji, w której towar kupuje brytyjska firma: szkółka, centrum ogrodnicze, hurtownia, sklep internetowy czy firma zajmująca się zielenią. GOV.UK zaznacza, że dla przywozu na własny użytek obowiązują osobne wytyczne, podobnie jak dla importu spoza UE. Irlandia Północna również ma odrębne zasady, publikowane przez tamtejszy departament rolnictwa (DAERA).

Po stronie polskiej wysyłkę przygotowuje eksporter, ale wiele obowiązków po stronie brytyjskiej spoczywa na importerze. Dlatego dobrze, żeby obie strony od początku ustaliły, kto odpowiada za który dokument.

Cztery kategorie ryzyka dla roślin z UE

Wielka Brytania dzieli rośliny i produkty roślinne przywożone z UE na cztery grupy:

• wysokie ryzyko,
• średnie ryzyko A,
• średnie ryzyko B,
• niskie ryzyko.

Tylko towary niskiego ryzyka nie podlegają kontrolom fitosanitarnym. Wszystkie pozostałe kategorie wymagają świadectwa fitosanitarnego, zgłoszenia w systemie IPAFFS i przejścia kontroli. Przynależność konkretnego towaru do kategorii sprawdza się w Plant Health Portal prowadzonym przez Defra. Nie warto zgadywać ani opierać się na tym, co było prawdą kilka miesięcy temu, bo listy są aktualizowane.

Warto znać jeden wyjątek opisany przez GOV.UK: owoce i warzywa ze średniego ryzyka A i B przywożone z UE są tymczasowo traktowane jako towary niskiego ryzyka i nie podlegają kontrolom. Ta ulga dotyczy owoców i warzyw, a nie roślin do sadzenia, sadzonek czy nasion. Jeśli wysyłasz materiał roślinny, sprawdź jego kategorię osobno.

Świadectwo fitosanitarne z Polski

Dla towarów wysokiego ryzyka oraz średniego ryzyka A i B eksporter z UE musi zapewnić świadectwo fitosanitarne. W Polsce wydaje je inspekcja ochrony roślin po kontroli towaru. GOV.UK określa ważny warunek czasowy: świadectwo musi zostać wystawione nie wcześniej niż 13 dni przed i nie później niż 13 dni po dniu, w którym przesyłka opuściła kraj eksportu.

W praktyce oznacza to, że nie da się wystawić świadectwa „na zapas” na kilka tygodni przed wysyłką. Planuj kontrolę inspekcji tak, żeby dokument powstał blisko daty załadunku.

Zgłoszenie w IPAFFS: 4 godziny robocze

Importer w Wielkiej Brytanii musi być zarejestrowany w systemie IPAFFS (Import of Products, Animals, Food and Feed System) i to on składa powiadomienie o przesyłce. Do zgłoszenia dołącza się skan świadectwa fitosanitarnego oraz dokumenty przewozowe, które pomagają zidentyfikować przesyłkę. Więcej o samym systemie przeczytasz w przewodniku o powiadomieniach IPAFFS.

Terminy zgłoszenia według GOV.UK:

Dla typowej wysyłki ciężarówką z Polski przez kanał La Manche obowiązuje więc termin 4 godzin roboczych. Oznacza to, że polski eksporter powinien przekazać importerowi skan świadectwa i dane przewozu odpowiednio wcześnie, a nie w chwili, gdy kierowca jest już na promie.

Gdzie i jak wygląda kontrola

Towary wysokiego i średniego ryzyka muszą wjechać przez lotnisko lub port z punktem kontroli granicznej (BCP) albo przez wskazane punkty wejścia na zachodnim wybrzeżu. Kontrole odbywają się w BCP lub w śródlądowych punktach kontroli (CP). Przewoźnik powinien znać tę trasę przed wyjazdem, bo nie każdy port się nadaje.

Inspektorzy przeprowadzają trzy rodzaje kontroli:

• dokumentową – czy przesyłka ma wszystkie wymagane dokumenty,
• identyfikacyjną – czy zawiera rośliny, które zgłoszono,
• fizyczną – czy jest wolna od szkodników i chorób.

Jeśli przesyłka nie przejdzie kontroli, a inspektor uzna, że stanowi zagrożenie dla zdrowia roślin, towar może zostać zniszczony albo trzeba go będzie odesłać. Dla szkółki czy producenta sadzonek to realna strata, dlatego kompletność dokumentów i zgodność towaru ze zgłoszeniem są tu ważniejsze niż przy większości innych towarów.

Pamiętaj też o opakowaniu: jeśli towar jedzie na paletach drewnianych, obowiązują osobne zasady dla drewnianych materiałów opakowaniowych, opisane w przewodniku o paletach ISPM 15.

Paszport roślin po wjeździe do UK

Świadectwo fitosanitarne obsługuje przejście przez granicę. Dalszy obrót roślinami wewnątrz Wielkiej Brytanii może wymagać brytyjskiego paszportu roślin. Według GOV.UK paszport jest potrzebny dla niektórych roślin podlegających regulacjom, gdy są:

• przekazywane innemu profesjonalnemu podmiotowi,
• sprzedawane klientom końcowym na odległość (np. przez internet),
• przewożone do innego miejsca oddalonego o ponad 10 mil,
• gdy zmienia się ich status fitosanitarny.

To obowiązek brytyjskiego importera lub dalszego sprzedawcy, ale polski dostawca, który wie o nim wcześniej, łatwiej odpowie na pytania klienta i uniknie nieporozumień przy pierwszym zamówieniu.

Cło i zgłoszenie celne

Oprócz kontroli fitosanitarnych przesyłka wymaga zwykłej odprawy: zgłoszenia eksportowego w Polsce i importowego w Wielkiej Brytanii, a do tego odpowiedniego kodu towaru. Praktyczne omówienie kontroli owoców i warzyw od polskiej agencji celnej zawiera też artykuł kontrole fitosanitarne przy eksporcie owoców do UK.

Lista kontrolna przed wysyłką

• Sprawdź kategorię ryzyka każdej pozycji w Plant Health Portal.
• Zamów kontrolę i świadectwo fitosanitarne tak, by mieściło się w oknie 13 dni od wyjazdu.
• Upewnij się, że importer jest zarejestrowany w IPAFFS.
• Przekaż importerowi skan świadectwa i dane przewozu przed terminem 4 godzin roboczych (ro-ro) lub 1 dnia roboczego (inne frachty).
• Uzgodnij z przewoźnikiem wjazd przez port lub lotnisko z BCP.
• Sprawdź, czy opakowania drewniane spełniają wymogi ISPM 15.
• Przygotuj dokumenty do odprawy celnej eksportowej i importowej.

Powiązane przewodniki

• Palety drewniane i ISPM 15 przy wysyłce z Polski do UK

• Powiadomienie IPAFFS: eksport żywności i roślin z Polski do UK

• Eksport miodu z Polski do UK: kategorie ryzyka, IPAFFS i etykiety

Źródła

• Import plants and plant products from the EU to Great Britain and Northern Ireland (GOV.UK)
• The Border Target Operating Model (GOV.UK)
• Imports from the EU – Plant Health Portal (Defra)

Informacje ogólne, nie porada prawna, podatkowa ani celna. Przepisy się zmieniają — przed wysyłką sprawdź aktualne wymagania w źródłach urzędowych lub u agencji celnej.