Przewodniki / FCA a DAP · Aktualizacja: 19 października 2026

FCA a DAP – różnice w eksporcie z Polski do UK

W obu regułach eksporter odprawia towar do wywozu, a kupujący w UK odprawia go w imporcie i płaci cło. FCA czy DAP – to wybór między tym, kto zamawia transport, gdzie przechodzi ryzyko i kto kontroluje dowód wywozu potrzebny do stawki 0% VAT.

Ten przewodnik jest też dostępny po angielsku.

FCA a DAP – różnice w jednym zdaniu

W obu regułach eksporter odprawia towar do wywozu, a brytyjski nabywca odprawia go w imporcie i płaci cło. Tak rozkłada to sama Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC) w nocie o ryzyku taryfowym: przy FCA i przy DAP odprawa eksportowa należy do sprzedającego, a odprawa importowa i cło do kupującego. Jedyną regułą Incoterms, w której cło importowe płaci sprzedający, jest DDP.

Prawdziwe różnice między FCA a DAP dotyczą więc czterech spraw: kto zamawia transport, gdzie następuje dostawa, do kiedy ryzyko ponosi eksporter i jaki dokument wywozu dostaniesz do rozliczenia VAT.

Gdzie przechodzi ryzyko

FCA – dostawa w umówionym punkcie przekazania

Według podsumowania reguł opublikowanego przez HMRC przy FCA sprzedający dostarcza towar przewoźnikowi albo innej osobie wskazanej przez kupującego – we własnym zakładzie lub w innym wskazanym miejscu. Ryzyko przechodzi na kupującego właśnie w tym punkcie, dlatego HMRC radzi określić go w umowie jak najdokładniej. Jeśli miejscem dostawy jest Twój zakład, obowiązek kończy się na załadunku na pojazd przysłany przez kupującego. Jeśli to np. magazyn spedytora, dowozisz towar własnym transportem i oddajesz go gotowy do rozładunku. Dalszy przewóz do UK organizuje kupujący.

DAP – ryzyko do miejsca przeznaczenia w UK

Przy DAP dostawa następuje dopiero wtedy, gdy towar zostaje oddany do dyspozycji kupującego na środku transportu, gotowy do rozładunku w uzgodnionym miejscu przeznaczenia. Do tego momentu wszystkie ryzyka ponosi sprzedający, który zawiera i opłaca umowę przewozu. Rozładunek co do zasady należy do kupującego. ICC zaznacza też, że przy DAP ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru w trakcie odprawy importowej ponosi kupujący.

FCA czy DAP – porównanie

Jak te same obowiązki rozkładają reguły EXW, DDP i inne, opisujemy w przewodniku Incoterms DDP, DAP, EXW – kto płaci cło.

Strona polska: zgłoszenie wywozowe i stawka 0% VAT

W obu regułach to Ty (albo Twoja agencja celna) składasz zgłoszenie eksportowe. Według portalu biznes.gov.pl robi się to wyłącznie elektronicznie, w systemie AES. Gdy urząd zamknie procedurę po wyprowadzeniu towaru z UE, eksporter lub reprezentująca go agencja dostaje o tym komunikat.

Ten komunikat jest kluczowy dla VAT. Stawkę 0% możesz zastosować, jeśli przed terminem złożenia JPK_VAT za dany okres masz dokument potwierdzający wywóz poza UE – np. elektroniczny dokument z systemu obsługi zgłoszeń wywozowych lub jego potwierdzony wydruk (komunikat IE-599). Jeśli dokument nie dotrze także do terminu za kolejny miesiąc, sprzedaż wykazujesz jako krajową, a po jego otrzymaniu korygujesz podatek za okres, w którym dokument wpłynął. Co zrobić, gdy komunikat nie przychodzi, wyjaśniamy w poradniku o braku IE-599.

Biznes.gov.pl rozróżnia też dwa rodzaje eksportu:

• eksport bezpośredni – wywóz realizuje dostawca lub odbywa się on na jego rzecz; tak zwykle wygląda sprzedaż DAP z Twoim przewoźnikiem;
• eksport pośredni – wywóz realizuje nabywca z siedzibą poza Polską lub odbywa się on na jego rzecz; tak zwykle wygląda FCA, gdy towar odbiera przewoźnik klienta.

Przy FCA nie kontrolujesz więc ciężarówki, od której zależy dowód Twojego eksportu – a bez potwierdzenia wywozu nie wykażesz stawki 0%. Warto zapisać w umowie, że przewoźnik kupującego stawi się z towarem w urzędzie wyprowadzenia zgodnie ze zgłoszeniem.

Strona brytyjska: co musi zrobić kupujący

Kupujący w UK odpowiada za import, ale przy DAP jego opóźnienie uderza w Twój transport. Na przejściach obsługiwanych przez system GVMS przewoźnik jadący z UE do Wielkiej Brytanii musi mieć numer GMR (goods movement reference). Gov.uk wymaga w nim referencji dla wszystkich towarów w pojeździe – przy zgłoszeniu w systemie CDS jest to numer MRN zgłoszenia importowego. Bez numeru od agencji kupującego kierowca nie przygotuje GMR. Szczegóły dla przewoźników opisujemy w poradniku o numerze GMR.

Brytyjski VAT importowy rozlicza importer. Firma zarejestrowana do VAT w UK może skorzystać z odroczonego rozliczenia (postponed VAT accounting), jeśli jej numer VAT znajdzie się w zgłoszeniu importowym. Jeśli zgłoszenie składa za nią agencja, potrzebna jest pisemna dyspozycja. Firma bez siedziby w UK musi powierzyć sprawy celne komuś, kto się nimi zajmie w jej imieniu.

Co wybrać w eksporcie z Polski do UK

FCA ma sens, gdy:

• klient z UK ma własną spedycję i chce sam kontrolować transport;
• chcesz, żeby Twoje ryzyko kończyło się w Twoim zakładzie lub w umówionym magazynie w Polsce;
• masz pewność, że przewoźnik klienta prawidłowo przedstawi towar do wyprowadzenia.

DAP ma sens, gdy:

• sprzedajesz z dostawą „pod drzwi” i chcesz panować nad terminem;
• wolisz eksport bezpośredni i własną kontrolę nad dokumentami wywozu;
• kupujący sprawnie załatwia odprawę importową, bo to od niej zależy, czy Twoje auto nie utknie.

Szersze omówienie tego wyboru z perspektywy polskiego eksportera znajdziesz w artykule FCA czy DAP w eksporcie do UK.

Lista kontrolna przed podpisaniem umowy

• Wpisz pełną regułę, dokładne miejsce i wersję, np. FCA [adres] Incoterms 2020 – w umowie i na fakturze.
• Ustal, kto składa zgłoszenie wywozowe w AES i kto odbiera komunikat potwierdzający wywóz.
• Przy FCA zapisz obowiązki przewoźnika kupującego związane z wyprowadzeniem towaru z UE.
• Przy DAP ustal, kto płaci za postój auta, jeśli odprawa importowa w UK się opóźni, i kto rozładowuje.
• Ustal, czy kupujący ma agencję, która złoży zgłoszenie importowe w UK, i poproś o jego numer EORI do dokumentów.

Pamiętaj, że reguły Incoterms nie zmieniają stawek celnych ani procedur celnych – według ICC określają jedynie podział obowiązków i kosztów między stronami. Umowa, faktura i zgłoszenia celne powinny mówić to samo.

Powiązane przewodniki

• DUCR: co to jest i kiedy polska firma go potrzebuje

• Import z UK do Polski dla firm — procedura krok po kroku

• Pierwsza wysyłka firmowa UK–Polska: od czego zacząć

Źródła

• Customs valuation: Incoterms (GOV.UK)
• Using the Incoterms 2020 rules to manage tariff risk (ICC)
• VAT w handlu międzynarodowym (biznes.gov.pl)
• Get a goods movement reference (GOV.UK)
• Check when you can account for import VAT on your VAT Return (GOV.UK)

Informacje ogólne, nie porada prawna, podatkowa ani celna. Przepisy się zmieniają — przed wysyłką sprawdź aktualne wymagania w źródłach urzędowych lub u agencji celnej.